Go Flow
Kennisbank
Korte, heldere uitleg van de begrippen uit de Go Flow boeken, geordend per fitheid en met bronverwijzing, zodat je altijd verder kunt lezen.
Fitheid organiseren
17Het fundament: organiseren als werkwoord. Over deze fitheid →
- Bedrijfsvorm van een fluïde ecosysteemWaarom een fluïde ecosysteem meestal geen eigen rechtsvorm heeft maar een mozaïek van entiteiten.
- De acht krachtenDe acht vermogens die een organisatie ontwikkelt om te organiseren voor fluïditeit.
- De bedoelingHet verbindende waarom dat alle keuzes in een fluïde ecosysteem stuurt.
- DoelenboomInstrument dat missie, visie en strategie koppelt aan capabilities en resultaten, van droom naar doen.
- GelaagdheidDe hiërarchie van thema, epic, feature en story die strategie koppelt aan dagelijks werk.
- KetenregieEen dienst orkestreren die tegelijk in meerdere ketens ligt, elk met eigen opgelegde spelregels.
- Organisatorische wendbaarheidEen van de drie assen naar Flow: structuur, proces en mindset moeten gelijk opgaan.
- Positionering van een ecosysteemVier manieren om een fluïde ecosysteem te plaatsen ten opzichte van de initiërende organisatie.
- Responsieve hartslagStrategie als continu bijgewerkt plan met een vaste cadans in plaats van een vast meerjarenplan.
- Talenten (kunnen)Alle mensen, capabilities en middelen die een fluïde ecosysteem nodig heeft om waarde te leveren.
- Team TopologiesSkelton & Pais' model voor teamvormen: stream-aligned, enabling, platform en complicated-subsystem.
- Teamverbanden en zelfstandige teamsDe structuur van een fluïde ecosysteem: squads in groepen, met de klant bovenaan in de omgekeerde piramide.
- Technische, functionele en organisatorische schuldDrie opeenstapelende vormen van schuld die legacy-organisaties verlammen.
- Van organisatie naar organiserenVan een zelfstandig naamwoord (structuur) naar een werkwoord (doorlopend proces).
- Vormen van fluïde ecosystemenTien vaak gebruikte vormen van fluïde ecosystemen, van kennis- tot regeneratieve ecosystemen.
- Waarde (willen)Waarde leveren aan de doelgroep is de reden van bestaan van een fluïde ecosysteem.
- Zelforganisatie en emergentieHoe complexe structuren en nieuw gedrag ontstaan uit decentrale interactie, zonder centrale sturing.
Toekomstfitheid
12Meerdere toekomsten zien en er klaar voor zijn. Over deze fitheid →
- AntifragiliteitSystemen die niet breken onder druk, maar er sterker van worden.
- De zes D'sZes stappen om te voorspellen hoe snel een technologie een markt zal omgooien.
- Extreme nieuwheidDe snelheid van technologische verandering die het aanpassingsvermogen van mens en organisatie voorbijstreeft.
- FLUXDe opvolger van VUCA: fluid, liquid, uncertain, exponential.
- Gartner Hype CycleVijffasenmodel van Gartner voor hoe nieuwe technologie in de publieke perceptie rijpt, van hype tot gebruik.
- ImagineeringVroeg zicht krijgen op toekomstige kansen en risico's door verbeelding en engineering te combineren.
- InnovatiehorizonsModel met vier horizons, van het draaiend houden van de organisatie tot disruptieve innovatie.
- Meerdere toekomstenDe vaardigheid om meerdere plausibele toekomsten tegelijk te zien in plaats van één voorspelling.
- ScenarioplanningEen vierstappen-methode om vier uiteenlopende, plausibele toekomstscenario's uit te werken.
- Taxonomie van toekomstenZes lagen toekomstbeelden, van onmogelijk tot wenselijk.
- Technologisch gereedheidsniveauNASA's negenpuntsschaal, via McKinsey, om te bepalen hoe volwassen een technologie of oplossing is.
- Terugredeneren vanuit de toekomstVanuit een gewenste toekomst terugredeneren naar wat er nu moet gebeuren, in plaats van trends door te trekken.
Creatieve fitheid
5Ruimte voor experiment en vernieuwing. Over deze fitheid →
- Combinatorische innovatiePaul Iske's idee dat vernieuwing vaker ontstaat door bestaande elementen te combineren dan door doorbraken.
- Creatieve techniekenZestien technieken - van brainstormen tot SCAMPER en de Zes Denkhoeden - om creativiteit in een team los te maken.
- CreativiteitCreativiteit vraagt allebei: originaliteit én bruikbaarheid.
- Open innovatieBuiten de eigen organisatie zoeken naar vaardigheden die je zelf niet hebt, in plaats van alles intern op te lossen.
- Speculatief ontwerpenFictieve artefacten en verhalen gebruiken om mogelijke, waarschijnlijke en wenselijke toekomsten te verkennen.
Verbindende fitheid
11Verbinding met mensen, partners en het ecosysteem. Over deze fitheid →
- Afgestemde autonomieDe vogelzwerm-metafoor voor autonome teams die samen bewegen rond een gedeelde bedoeling.
- Alle betrokkenen samen in één ruimteAlle relevante betrokkenen fysiek of virtueel samenbrengen om een complex probleem op te lossen.
- Co-creatieKlanten, medewerkers en zelfs concurrenten vanaf het begin laten meebouwen aan een product of dienst.
- De menselijke maatBurgers die gedupeerd zijn door een regeling eerlijk en transparant behandelen, dicht op de bedoeling.
- Ego-systeem en eco-systeemVan naar binnen gerichte silo's naar samenwerking rond gedeelde waarde.
- Flow MasterDe facilitator van een tribe of squad: bewaakt het ritme en ruimt obstakels op.
- Fluïde ecosysteemEen tijdelijke of blijvende samenwerking van verschillende partijen rond één bedoeling.
- Leiderschap voor het hele systeemLeiderschap dat verantwoordelijkheid neemt voor het hele ecosysteem, niet alleen het eigen team.
- NetwerksamenlevingManuel Castells' beeld van een samenleving die door ICT verschuift van hiërarchie naar flexibele netwerken.
- Verbinding (mogen)Het mandaat en de steun die een fluïde ecosysteem nodig heeft van alles en iedereen eromheen.
- Weerbarstige vraagstukkenComplexe, veelpartijenproblemen die geen enkele organisatie alleen kan oplossen.
Beslissingsfitheid
10Goede en snelle besluiten, dicht bij het werk. Over deze fitheid →
- BesluitvertragingDe tijd die een besluit kost, bepaalt een projectresultaat sterker dan de kwaliteit van dat besluit.
- CHAOS-rapporten (Standish Group)Standish Group-onderzoek sinds 1994 naar wat IT-projecten laat slagen of falen, aan de basis van Agile.
- Eindverantwoordelijke opdrachtgever (SRO)De eindverantwoordelijke bestuurder die een Flow Director aanstelt en mandateert.
- Flow DirectorDe ondernemer van het ecosysteem: verbindt strategie en praktijk en houdt het mandaat.
- Governance van een fluïde ecosysteemSturen op richting, mandaat en verbinding in plaats van controle binnen vaste structuren.
- In controle, in regie, in flowDe drie besturingslagen van een fluïde ecosysteem, van basis op orde tot echte flow.
- Levend contractEen contract dat meebeweegt met de ontwikkeling van het ecosysteem in plaats van dicht te timmeren.
- ObeyaDe (fysieke of digitale) ruimte waarin strategie, prestaties en problemen zichtbaar zijn.
- RAPID-besluitkaderVijf rollen - Recommend, Agree, Perform, Input, Decide - die precies vastleggen wie waarover beslist.
- Stewardship en licht bestuurVan controlerend principal-agent-bestuur naar vertrouwen-gedreven licht bestuur.
Realisatiefitheid
3Van idee naar resultaat in korte cycli. Over deze fitheid →
- Derde-orde veranderingVerandering die de eindtoestand niet vooraf vastlegt: opnieuw uitvinden in plaats van optimaliseren.
- Minimaal levensvatbaar product (MVP)De kleinste versie van een product die snel getest kan worden bij echte klanten.
- OntbloemkolenEen monolithische legacy-organisatie stukje voor stukje afbreken in autonome fluïde ecosystemen.
Verbeterfitheid
6Elke dag een beetje beter. Over deze fitheid →
- De vier A'sHet ritme van een fluïde ecosysteem: Bewustwording, Beoordeling, Aanpassing, Actie.
- KaizenJapans voor 'verandering ten goede': dagelijkse verbetering door iedereen.
- Snel falen, snel lerenDe agile stelregel dat experimenten mogen mislukken, mits je er in korte cycli van leert.
- TOAHFramework dat continue evaluatie omzet in een voorspelbare, ritmische verandering.
- Transformationeel leiderschapLeiden via visie en het geven van vertrouwen in plaats van via opdrachten van bovenaf.
- Vijf principes van flow (Standish)De vijf voorwaarden van de Standish Group voor goed presterende teams: van autonomie tot de juiste uitdaging.
Ambidextere fitheid
1Tegelijk exploiteren en exploreren. Over deze fitheid →
Digitale fitheid
8Samenwerken met technologie en cobots. Over deze fitheid →
- AI: automatisering, augmentatie en versnellingDrie manieren waarop AI waarde toevoegt: een taak overnemen, een mens versterken, of een proces versnellen.
- Belichaamde AIAI met een fysiek, zintuiglijk lichaam die leert door te doen en zichzelf mogelijk kan herstellen.
- CobotEen AI-agent of robot die als collega samenwerkt met mensen.
- De wet van MartecDe groeiende kloof tussen exponentiële technologie en de trage veranderkracht van organisaties.
- Digitale fitheidDe negende organisatorische fitheid: vaardig en flexibel meebewegen met technologie.
- Digitale tweelingEen realtime virtuele kopie van een fysiek object, proces of systeem, gebruikt om veranderingen eerst te simuleren.
- DigitaliseringProducten en diensten digitaal maken, én de manier waarop IT-oplossingen zelf worden geleverd.
- Uitlegbare AI (XAI)AI waarvan de beslissingen uit te leggen zijn aan gebruikers, juristen en het publiek, niet alleen aan de bouwer.
Vijf fitheden om te zijn
9De persoonlijke kant van Go Flow: hoe je zelf fit blijft wanneer je omgeving voortdurend beweegt.
- Fitheid in zijnWeten wie je bent en hoe je aanwezig bent wanneer je omgeving voortdurend verandert.
- Fitheid in denkenVanzelfsprekendheden loslaten en alternatieve verklaringen serieus onderzoeken.
- Terminale staat van serieusheidHoe associatief denken afneemt met de leeftijd, en waarom een ecosysteem dat bewust moet doorbreken.
- Fitheid in verbindenBetekenisvolle verbindingen aangaan met mensen binnen en buiten de eigen organisatie.
- Fitheid in samenwerkenVerschillende perspectieven en talenten combineren tot één gezamenlijk resultaat.
- Het ultieme teamWaarom er geen vast ideaal teammodel bestaat, maar wel groeimodellen om team en opgave te matchen.
- Piramide van LencioniPatrick Lencioni's vijflagenmodel voor teams: vertrouwen, conflicten, betrokkenheid, verantwoordelijkheid, resultaten.
- Psychologische veiligheidVier fasen van veiligheid in een team: erbij horen, leren, bijdragen en uitdagen.
- Fitheid in handelenInzichten omzetten in experimenten, besluiten en zichtbare beweging.
De dynamische aanpak (4 A's)
4De vier fasen die een organisatie of ecosysteem steeds opnieuw doorloopt: bewust worden, vaststellen, aanpassen en doen.
- BewustwordingDe eerste fase van de dynamische aanpak: snel een gedeeld beeld krijgen van wat er speelt.
- BeoordelingDe tweede fase: vaststellen waar de belangrijkste opgaven liggen en wat als eerste aandacht vraagt.
- AanpassingDe derde fase: de gekozen richting vertalen naar kleine, kortcyclische aanpassingen.
- ActieDe vierde fase: de stappen uitvoeren en leren van wat er in de praktijk gebeurt.
Algemene begrippen
12- BetekenisgevingHet proces waarmee mensen achteraf een werkbaar verhaal maken van wat er gebeurd is.
- De tien fluïde gebodenTien luchtige geboden voor bestuurders om fluïde te leren organiseren.
- Denkhouding, vaardigheden en hulpmiddelenDrieslag uit het boek: heb je nieuw denken, nieuwe vaardigheden of nieuwe tools nodig om fluïde te blijven?
- Doelen voor innerlijke ontwikkeling (IDG)Het open-source raamwerk achter de vijf persoonlijke fitheden van het boek.
- Drie assen van fitheidDe drie assen waarop het beoordeling van een fluïde ecosysteem meet: organisatie, digitalisering, mens.
- FluïditeitDe toestand van de wereld waarin grenzen oplossen en het tempo van verandering exponentieel toeneemt.
- LiminaliteitDe ongemakkelijke tussenfase waarin het oude niet meer werkt en het nieuwe er nog niet is.
- Liquide moderniteitZygmunt Baumans beeld van een samenleving die zo snel verandert dat vaste gewoonten niet meer beklijven.
- LiquiditeitHet vrijelijk en snel stromen van energie, informatie en beslissingen door een organisatie.
- Mechanistisch en informationeel wereldbeeldHet boek zet beheersing en lineariteit tegenover flexibiliteit en netwerken.
- Risico's van een fluïde ecosysteemTien terugkerende risico's van fluïde ecosystemen, met als kernadvies: schaal door te splitsen.
- Willen, kunnen en mogenDe tweede pijler van de aanpak: samen waarde willen, talenten kunnen inzetten en mandaat mogen krijgen.